Aydın (il)

Aydın, Türkiye'nin bir ilidir. Merkezi Efeler olan il, 2024 itibarıyla 1.161.702 kişilik nüfusuyla Ege Bölgesi'nin üçüncü büyük şehridir. Aydın'ın güncel nüfusu 1.165.943'tür. 17 ilçesi vardır.

Aydın
İl
İlin Türkiye'deki konumu
İl sınırları haritası
Ülke	Türkiye
Coğrafi bölge	Ege Bölgesi
İl merkezi	Aydın
İdare
• Vali	Hüseyin Aksoy
Yüzölçümü
• Toplam	8117 km²
Nüfus
• Toplam	1.041.979
• Kır	-
• Şehir	1041979
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	256
İl plaka kodu	09
Resmî site Aydın Valiliği

Aydın'ın plaka kodu 09'dur.

Tarihçe

Aydın, tarih boyunca yetiştirdiği filozoflar, bilim insanları ve tarihçiler açısından zengin bir geçmişe sahiptir. Ünlü tarihçi Herodotos, Aydın ili için "Gökyüzünün altındaki en güzel yeryüzü." demiştir.Karacasu ilçesinde, Unesco Dünya Mirası Listesi'nde olan Afrodisias Antik Kenti bulunmaktadır.

Coğrafya

Aydın 37°K 27°D koordinatlarında yer alır. Aydın ilinin yüzölçümü 8.116 km²'dir. Kuzeyinde İzmir, kuzeydoğusunda Manisa, doğusunda Denizli, güneyinde Muğla ve batısında Ege Denizi yer alır. Ortalama deniz seviyesi 64 metredir.

Aydın'da 395.494 hektar alanda sulu tarım yapılmaktadır. Zeytin ve meyvelikler en geniş alanı kaplar.

Yer şekilleri

Ege Denizi'ne doğru dik uzanan dağlar ve bunları ayıran ovalardan oluşur.

Bitki örtüsü

Aydın'da bitki örtüsü, Akdeniz ikliminin özelliklerini yansıtır. İl yüzölçümünün büyük bir kısmında maki ve orman örtüsü vardır. Makilik alanlar bodur ağaç ve çalılar ile kaplıyken ormanlarda ise piynar, meşe, çınar, karaçam, kızılçam, fıstık çamı, ıhlamur, kestaneve defne gibi türler yer alır.

İklim

Aydın ilinde yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz iklimi (Köppen: Csa) etkilidir. Bu iklim şartları ve topoğrafik yapı Aydın ve çevresinde iki ayrı bitki topluluğunun (maki ve orman) gelişmesine neden olmuştur. Kar yağışı ender görünür.

Su kaynakları

 

Çine'de bulunan Adnan Menderes Barajı'nın gövdesi

Doğu-batı ekseninde kıvrımlar çizerek boydan boya akan ve Ege Bölgesi'nin önemli akarsularından biri olan Büyük Menderes, bölgenin en önemli nehirlerinden biridir. Diğer küçük akarsular arasında Çine Çayı, Karpuzlu Çayı ve Büyük Menderes'in kollarından olan Akçay ve Dandalaz Çayları bulunmaktadır. İlde 14 baraj (Kemer Barajı, Topçam Barajı, Yaylakavak Barajı, İkizdere Barajı, Adnan Menderes Barajı, Karacasu Barajı, Gökçeburun Barajı, Katrancı Barajı, Hamzabali Barajı, Başçayır Barajı, İsabeyli Barajı, Güvendik Barajı, Karacahayıt Barajı ve Koyunlar Barajı) ve 10 adet gölet bulunmaktadır. DSİ tarafından ilde inşa hâlinde bulunan baraj, gölet, sulama, taşkın ve içme suyu tesis projeleri de bulunmaktadır.

Nüfus

Aydın il nüfus bilgileri
Yıl	Toplam	Sıra	Fark	Şehir - Kır
1927	212.541	26		%20     42.440 170.101     %80
1935	261.078	28	%23	%19     49.578 211.500     %81
1940	281.784	27	%8	%20     57.148 224.636     %80
1945	294.407	27	%4	%21     61.904 232.503     %79
1950	335.663	25	%14	%24     79.475 256.188     %76
1955	414.564	16	%24	%26     108.752 305.812     %74
1960	467.341	17	%13	%30     141.686 325.655     %70
1965	524.918	17	%12	%32     165.953 358.965     %68
1970	564.802	22	%8	%33     186.856 377.946     %67
1975	609.869	23	%8	%35     214.505 395.364     %65
1980	652.488	23	%7	%38     245.329 407.159     %62
1985	743.419	23	%14	%41     302.311 441.108     %59
1990	824.816	22	%11	%47     384.711 440.105     %53
2000	950.757	20	%15	%52     493.114 457.643     %48
2007	946.971	20	%0	%57     536.758 410.213     %43
2008	965.500	20	%2	%58     556.700 408.800     %42
2009	979.155	20	%1	%59     573.884 405.271     %41
2010	989.862	20	%1	%59     588.552 401.310     %41
2011	999.163	20	%1	%60     599.973 399.190     %40
2012	1.006.541	20	%1	%61     611.846 394.695     %39
2013	1.020.957	20	%1	Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır.
2014	1.041.979	20	%2
2015	1.053.506	20	%1
2016	1.068.260	20	%1
2017	1.080.839	20	%1
2018	1.097.746	20	%2
2019	1.110.972	20	%1
2020	1.119.084	20	%1
2021	1.134.031	20	%1
2022	1.148.241	19	%1
2023	1.161.702	19	%1
2024	1.165.943	19	%0
2025	1.172.107	19	%1

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Aydın İl Nüfusu: 1.172.107(2025 sonu). İlin yüzölçümü 8.117 km²dir. İlde km²ye 144 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 534 kişi ile Kuşadası'dır.)

İlde yıllık nüfus artış oranı %0,53 olmuştur. 69Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 17 ilçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 671 mahalle bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Kuşadası (%3,22) - Yenipazar (-%2,01).

2025 yılı sonunda Aydın ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe	Nüfus 2024	Nüfus 2025	Fark	Değişim%	Mah.Say.	Alanı km^2	Yoğunluk
Bozdoğan	31.945	31.624	-321	-1,00	55	859	37
Buharkent	13.115	13.137	22	0,17	14	124	106
Çine	48.209	47.906	-303	-0,63	72	820	58
Didim	101.474	103.141	1.667	1,64	16	424	243
Efeler	308.551	310.241	1.690	0,55	83	624	497
Germencik	44.677	44.697	20	0,04	36	394	113
İncirliova	57.483	58.230	747	1,30	28	188	310
Karacasu	17.508	17.225	-283	-1,62	38	727	24
Karpuzlu	10.510	10.352	-158	-1,50	23	286	36
Koçarlı	22.464	22.234	-230	-1,02	52	455	49
Köşk	28.436	28.307	-129	-0,45	28	187	151
Kuşadası	137.015	141.431	4.416	3,22	23	265	534
Kuyucak	26.684	26.196	-488	-1,83	36	544	48
Nazilli	162.041	162.156	115	0,07	82	691	235
Söke	123.850	123.843	-7	-0,01	49	1064	116
Sultanhisar	20.147	19.791	-356	-1,77	18	220	90
Yenipazar	11.834	11.596	-238	-2,01	18	245	47
AYDIN	1.165.943	1.172.107	6.164	0,53	671	8117	144

Yıllara göre istatistikler

Türkiye'de yıllara göre evlenme, boşanma, doğum ve ölüm verileri

Yıl	Boşanma Sayısı	Doğum Sayısı	Evlenme Sayısı	Ölüm Sayısı
2001	1.693	13.468	7.164
2002	1.706	12.021	6.532
2003	1.626	11.427	7.348
2004	1.571	12.041	7.736
2005	1.609	12.195	7.995
2006	1.617	12.599	8.004
2007	1.669	12.814	8.347
2008	1.851	13.069	8.167
2009	2.087	12.971	7.439	6.218
2010	2.129	12.803	7.526	6.311
2011	2.104	12.632	7.748	6.616
2012	2.064	13.544	7.666	6.732
2013	2.128	13.219	7.791	6.441
2014	2.142	13.632	7.907	6.751
2015	2.488	13.820	7.938	7.419
2016	2.228	13.702	8.175	7.655
2017	2.468	14.104	7.641	7.736
2018	2.538	13.425	7.698	8.000
2019	2.789	12.678	7.265	8.298
2020	2.330	11.893	6.465	9.095
2021	2.929	11.658	7.804	10.332
2022	3.163	11.334	7.797	9.724
2023	3.120	10.725	7.839	8.937
2024	3.113	10.238	7.744

Madencilik

Maden	İşletilen sahalar
Kömür	Şahnalı, Koçarlı, Söke sahaları
Mermer	Karacasu sahaları
Kuvars	Çine, Söke sahaları
Feldispat	Karpuzlu, Çine, Söke sahaları
Zımpara taşı	Karacasu sahaları

Aydın ili madencilik açısından zengindir. Özellikle seramik ve cam endüstrisi için önemli endüstriyel ham maddeler olan feldspat ve kuvars il ekonomisine katkıda bulunmakta ve ihraç edilmektedir. İlde işletilen kömür, mermer, kuvars, feldispat ve zımpara taşı çıkarılan maden sahaları bulunmaktadır. Ekonomik olmaması veya düşük kalitesi nedeniyle henüz çıkarılmayan; potansiyel ve görünür rezervlere sahip altın, asbest, bakır-kurşun-çinko, barit, cıva, demir, diatomit, grafit, kükürt, vermikülit, talk ve uranyum yatakları bulunmaktadır.

İl oldukça zengin jeotermal sahalara sahiptir. Buharkent, Germencik, Sultanhisar, Efeler, Kuşadası'nda işletilen veya potansiyel olarak keşfedilmiş jeotermal kuyular bulunmaktadır. İlde ayrıca 8 jeotermal elektrik santrali bulunmaktadır.

Spor

2018-2019 sezonu sonunda, Aydın ili spor kulüplerinden bir üst lige yükselen ya da küme düşen olmamıştır. Futbolda Nazilli Belediyespor 2. Ligde play-off maçları sonunda lig 10.su olmuştur. Aydın'ın tek süper lig takımı Aydın Büyükşehir Belediyespor Kadın Voleybol takımı Avrupa'da Challenge Cup'ta final oynayarak 2. olma başarısını elde etmiştir. Aydın PTT SK, Hentbol Erkekler 1. Lig'de 9. olmuştur. Diğer kulüpler 2, 3. ve bölgesel ligdedir.

Aydınspor isimli spor kulübü Aydın ilini temsil etmekteydi. Günümüzde Süper Amatör Lig'de olan Aydınspor 1991-1992 sezonunda Süper Lig'e yükselmişti.

Önemli spor tesisleri: Adnan Menderes Stadyumu (10.988), Mukan Perinçek Stadyumu (10.500), Kuşadası Özer Türk Stadı (8.000), Söke Şehir Stadı (5.000), Atatürk Spor Salonu (2.000), Mimar Sinan Spor Salonu (2.000), Kardeşköy Sentetik Atletizm Pisti ve 3 adet yarı olimpik kapalı yüzme havuzu.

Yönetim

 

Belediye logosu

 

Aydın'ın ilçeleri

Merkezi yönetim

Büyükşehir illerinde merkezi yönetim, vali, il müdürleri ve il danışma kurulundan oluşur. Aydın, bir ‘büyükşehir'dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi'ne devretmiş ve kaldırılmıştır. Aydın Valisi Yakup Canbolat, Ağustos 2023/376 sayılı kararla Bursa Valisi iken atanmıştır.

Yerel yönetim

Büyükşehir belediyelerinde yerel yönetim; büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye meclisi ve büyükşehir belediye encümeninden oluşur.

Aydın
CHP	9 / 18
AK Parti	5 / 18
MHP	2 / 18
İYİ Parti	2 / 18

Yerel yönetimi temsil eden büyükşehir belediye başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde ilçe belediye başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı büyükşehir belediye başkanıdır. Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16. madde)

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı, Özlem Çerçioğlu (CHP), 31 Mart 2024 seçimlerinde %50,53 oy oranıyla seçilmiştir. Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 82 olup büyükşehir belediye başkanı, 18 ilçe belediye başkanı ve 63 üyeden meydana gelmektedir. Bunların 56'sı CHP,19'u AK Parti, 6'sı MHP ve 2'si İYİ Parti'ye mensuptur.

Özlem Çerçioğlu, 14 Ağustos 2025'te, parti içindeki bazı sorunları beyan ederek Cumhuriyet Halk Partisi'nden ayrılıp iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi'ne katıldı ve "Erdoğan'ın himayesinde" hizmet etmek istediğini belirtti.

İlçe belediyeleri, 2024 Türkiye yerel seçimleri'ne göre, iki değişik parti tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerden 14'ü CHP'li ve 4'ü AK Parti'li belediye başkanıdır.

Eğitim

İlde bir devlet üniversitesi bulunmaktadır. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, 1992 yılında kurulmuştur. Üniversitede 3 enstitü, 20 fakülte, 1 devlet konservatuvarı, 6 yüksekokul, 19 meslek yüksekokulu ile 35 araştırma ve uygulama merkezi bulunmaktadır. Ayrıca toplam 446 ilköğretim okulu bulunmaktadır.

Altyapı

Ulaşım

Demir yolu

 

İzmir-Alsancak – Aydın demiryolu inşaatında çalışan işçiler, 1850'lerin sonu

Osmanlı hükûmetinin İngiliz sermayeli Ottoman Railway Company / Osmanlı Demiryolu Şirketi (ORC)'ne verdiği imtiyaz ile inşa edilen ve Aydın'a kadarki kısmı 1 Temmuz 1866'da hizmete giren İzmir-Alsancak – Eğirdir demiryolu ve bu hattın şubesi olan Ortaklar – Söke şube demiryolu Aydın iline hizmet vermektedir. Anadolu'nun ilk, Osmanlı İmparatorluğu'nun ikinci demiryolu olan bu hat, Ege Bölgesi'nin güney ve güneydoğusunda çıkarılan madenler ile Küçük Menderes ve Büyük Menderes ovalarında yetiştirilen çeşitli tarım ürünlerinin, özellikle incirin İzmir Limanı'na daha hızlı getirilip ihracatının yapılabilmesi amacıyla inşa edilmiştir. 1935 yılında TCDD tarafından satın alınarak kamulaştırılmıştır. Hat üzerinde Göller Ekspresi ve Güller Ekspresi Anahat Trenleri ve Basmane – Denizli, Basmane – Nazilli, Söke – Denizli ve Söke – Nazilli Bölgesel Trenler hizmet vermektedir.

Kara yolu

İzmir ile Aydın arasında, İzmir - Aydın Otoyolu olarak bilinen Otoyol 31 bulunmaktadır. Bu otoyol üzerinde de Türkiye'nin en uzun üçüncü tüneli, Türkiye Otoyolları üzerindeki en uzun ikinci tüneli olan 75. Yıl Selatin Tüneli bulunmaktadır. Aydın Büyükşehir Belediyesi Sarı Otobüslerinin 11.12.2015 tarihinde hizmete başlaması ile ilçeler arası ulaşım daha da kolaylaşmış ve Aydın Büyükşehir Belediyesi'nin belirlediği fiyat politikası ile diğer ulaşım seçeneklerine kıyasla biraz daha uygun hâle gelmiştir. İl genelinde toplu taşımada Aykart kullanılmaktadır. Ayrıca yapımı devam eden Otoyol 31'in 140 km'lik Aydın-Denizli Otoyolu kısmının inşaatı devam etmektedir. Otoyolun kalan kısmının açılması ile birlikte Ege Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi arasındaki ulaşımın kısalacağı, turizm ve ticaret gelirlerinin de pozitif yönde artacağı öngörülmektedir.

Deniz yolu

 

Kuşadası Limanı'na yanaşmış olan bir kruvaziyer gemisi

Kuşadası Limanı'ndan deniz yolu ulaşımı sağlanmaktadır. Kruvaziyer turizminin önemli limanlarından biridir. Ayrıca Yunanistan'ın Sisam adasına karşılıklı feribot seferleri düzenlenmektedir.

Hava yolu

Aydın'ın Efeler ilçesinde bir havalimanı bulunmaktadır. 1.435 metre uzunluğunda piste sahip olan bu havalimanı yıllarca kullanılmamıştır. 2012 yılında işletme hakkı Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından 20 yıllığına Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına devredilmiştir. Günümüzde Türk Hava Yolları Uçuş Akademisi adıyla, 27 eğitim uçağıyla pilotaj eğitimi için kullanılmaktadır.

Sağlık

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesi, Sağlık Bakanlığı'na bağlı 10 tane devlet hastanesi, altı entegre devlet hastanesi, üç ağız ve diş sağlığı merkezi, 128 Aile Sağlığı Merkezi bulunmaktadır. Ayrıca Efeler ilçesi Kuyulu mahallesi sınırları içerisinde 1500 yatak kapasiteli, günlük 20 bin kişiye hizmet verecek olan Aydın Şehir Hastanesi, inşaatı tamamlandıktan sonra 22 Aralık 2025 tarihi itibarıyla hizmet vermeye başlamıştır.